۱۳۹۲ شهریور ۳۰, شنبه

تنها آن بالا، معلق این پایین


تنها آن بالا، معلق این پایین

(گفت و شنود با دو کارگر افغان)

حمید ـ امید

به نظر خسته نمی‌آید. خوش رو است و خیلی راحت سر صحبت را با این و آن باز می‌کند. بقیه اما بی حوصله‌اند و کم حرف. معلوم است که هرکس به فکر بدبختی‌های خودش است.

ـ شما هزاره هستید؟ مال کدام ولایت هستید؟

بله هزاره ام. ولایتمان دوردست است. شرق افغانستان.

ـ همین جا کار می‌کنید؟

نه. حالا باید برگردم کارگاه. اینجا فامیل دارم؛ آمدم بهشان سر بزنم.

ـ کارگاه ساختمانی؟

بله. هتل می‌سازند.

ـ زیربنایش زیاد است؟

نه. ولی طبقاتش زیاد است.

ـ چند وقت است ایران هستید؟

ده سال. شهرهای مختلف بوده‌ام. بیشتر استان مرکزی و شمال.

ـ مازندران؟

بله. سنگان. اطراف نوشهر.

ـ یعنی منطقه جنگلی.

بله. ولی آب و هوایش اصلا خوب نبود. تابستان آنجا بودیم که گرم بود و رطوبت داشت. بدتر از همه پشۀ دراکولا بود که شب‌ها همه جا بودند و حمله می‌کردند. ما هم که هیچ وسیله‌ای نداشتیم. نیش‌شان مثل این بود که یک سیخ داغ در دستت فرو کرده باشند. مجبور بودیم با آب و صابون 20 دقیقه محل نیش را بشوییم تا سوزش رفع شود.

ـ خیلی از افغانی‌ها در کار ساختمانی مهارت دارند. در گچ بری، در سنگ کردن نمای ساختمان‌ها. این‌ها را کجا یاد گرفته‌اند ؟

همینجا در ایران. وقتی می‌رسند اینجا و کنار افغانی‌های دیگر کار می‌کنند تلاش می‌کنند خوب و زود یاد بگیرند. تا بتوانند زود به زود کار پیدا کنند و بیکار نمانند.



ـ الان خودتان چکار می‌کنید؟

من جرثقیل کار می‌کنم. جرثقیل بلند. خطرناک است ولی بد نیست. همیشه برایم کار پیدا می‌شود. می‌دانید دو نوع جرثقیل است. یکی که من رویش کار می‌کنم وسط کارگاه نصب می‌شود. و جرثقیل‌های کوتاه هم هست که کنار ساختمان کار می‌گذارند.

ـ خیلی دقت لازم دارد؟

بله. چشم دائما باید فعال باشد. دست دائما باید فعال باشد. مغز دائما باید فعال باشد.

ـ چند ساعت در روز؟

از 7 صبح تا 5 بعد از ظهر. که یک ساعت و نیم هم وقت ناهار داریم. می‌شود 8 ساعت و نیم کار. ولی برایم 8 ساعت حساب می‌کنند!

ـ چند نفر روی جرثقیل کار می‌کنید؟

تنها هستم. همین تنها بودن آن بالا بیشتر از هر چیز خسته می‌کند. بیشتر وقت‌ها صبحانه را با خودم می‌برم آن بالا. ولی معمولا آنجا که رسیده ام یادم رفته یا فرصت نکرده ام چیزی بخورم. خشک شده و دور ریخته‌ام. ولی کار روی جرثقیل‌های کوتاه‌تر معمولا با دو نفر انجام می‌شود. یعنی راننده یک کمک هم دارد.

ـ برای این که کارتان پر خطر است دستمزدتان با بقیه کارگرهای کارگاه فرق می‌کند؟

نه. همان ‌اندازه است.

ـ وضع افغانستان چطور است؟

کار پیدا نمی‌شود. پولش تا‌ اندازه‌ای قوی‌تر از قبل شده اما در بیشتر کشور بیکاری است. اگر کار بود افغانی‌ها همان جا می‌ماندند.

ـ منطقه شما کشاورزی است؟

بله. ولی کار کشاورزی هم کم شده.

ـ وضع کابل چطور است؟ بیشتر از جاهای دیگر کار پیدا می‌شود؟

ساختمان سازی زیاد شده. ولی بیکار در سراسر افغانستان خیلی زیاد است و کارهایی که در کابل هست کفاف نمی‌دهد.

ـ هزاره‌ها دری حرف می‌زنند. شما  پشتو هم بلدید؟

بله. می‌دانید بیشتر زمین‌های حاصلخیز در اختیار پشتون هاست. قدرت دارند. ما هزاره‌ها وضع مان مثل کردها در جمهوری اسلامی است.

ـ این جا اذیت‌تان می‌کنند؟ مثل این که دوباره فشار گذاشته‌اند که افغانی‌ها باید برگردند؟

فشار که همیشه بوده. همین دیروز آمدند و نزدیک خودمان یکی را گرفتند و بردند که برش گردانند افغانستان. ولی برای کسانی که خانه دارند یا در کارگاه‌های بزرگ هستند چیز تازه‌ای اتفاق نیفتاده. بیشتر، کسانی که جای ماندن درست و حسابی ندارند و در ترمینال‌ها می‌گردند و می‌خوابند گرفتار می‌شوند.

ـ خودتان  اجازه اقامت دارید؟

بله. من مدرک دارم. البته مدتی از تاریخش گذشته است و تازه فهمیدم. رفتم به دفتری که این اجازه‌ها را تمدید می‌کنند، مسئولش که دید تاریخ مدرکم گذشته، گفت 7 میلیون تومان بده تا برایت تمدیدش کنم! من هم آمدم بیرون و فعلا با همان می‌گردم.

ـ گرفتاری اصلی‌تان چیست؟

تنهایی. دلم می‌گیرد. از صبح تا عصر حتی با یک نفر هم حرف نمی‌زنم. آن بالا می‌نشینم و همه حواسم به کار است. اگر بعد از کار فرصتی پیدا شد 3 ساعته خودم را می‌رسانم اینجا پیش فامیل هایم و چند ساعتی پیش‌شان می‌مانم تا دلم باز شود. آخر شب یا نیمه شب هم دوباره 3 ساعته خودم را می‌رسانم کارگاه تا 7 صبح دوباره روی جرثقیل باشم.

ـ موفق باشید. شاید دوباره که اینجا سر زدید باز همدیگر را دیدیم. n

 

ــــــــــــــــــــــــ

دوست جدیدم حدود 18 ماه می‌شود که از طریق مرز زمینی به شکل غیر قانونی وارد ایران شده، به دنبال کار و درآمد بهتر. حالا کاری سخت و توان فرسا نصیبش شده مثل صدها هزار نفر دیگر. او کارگر تخریب ساختمان‌های فرسوده است، با ابزار ابتدایی (پتک، کلنگ ، تیشه، طناب) و البته از پس انجام این کار بر می‌آید چون هنوز جسمی جوان و مساعد کار دشوار دارد.

ـ از کدام منطقه هستی؟

یکی از روستاهای میمنه؛ ولایت فاریاب. شمال افغانستان است.

ـ میمنه شهر بزرگی باید باشد. امکانات چه دارد؟ آب و برق و گاز دارید؟ وضع جاده‌ها چطور است؟

برای برق از ژنراتور استفاده می‌کنیم. آب را از رودخانه می‌گیریم و گاز هم از سیلندر استفاده می‌کنیم. از روستای ما تا جاده آسفالته یک ساعت راه است.

ـ منبع درآمد خانوارها از چیست؟

کشاورزی:

ـ کشت خشخاش؟

نه. دیگر خشخاش کاشتن صرف ندارد. در منطقه ما مردم بیشتر انگور می‌کارند. چون دولت محصول را گران‌تر از خشخاش می‌خرد و برای کشاورزان صرف دارد.

ـ شما چرا با این همه دردسر آمدید اینجا؟

آنجا باید می‌رفتم خدمت سربازی. تازه اینجا کار بیشتر است.

ـ الان از معمار چقدر دستمزد می‌گیری؟

روزی 40 هزار تومان.

ـ کم نیست؟

چرا.

ـ در این مدت کسی به تو گیر نداده؟

فعلا که نه.

ـ چرا پاسپورت نگرفتی؟

سرباز فراریم. تازه اگر نبودم هم خیلی گران در می‌آید. به پول اینجا حدود 400 هزار تومان.

ـ در میمنه کار پیدا نمی‌شود؟

چرا هست. اما آنجا 4 تا پنج ماه برف می‌آید. نروژی‌ها آنجا هستند و ایستگاه‌های برق زیادی زده‌اند . از تاجیکستان هم برق می‌آورند. اما در این بخش برای امثال من که تخصص و سواد نداریم کار نیست.

ـ در روستای شما مدرسه هم هست؟

مدرسه‌ای بود اما زمانی که طالبان سر کار آمد دیگر کسی مدرسه نرفت. بعد از طالبان هم دیگر مدرسه‌ای وجود ندارد. مردم هم دیگر عادت کرده‌اند .

ـ ازدواج هم کردی؟

برای عید که رفتم، می‌روم به پدرم می‌گویم برایم زن بگیرد.

ـ آنجا دوست دختر نداری؟

نمی‌شود دوست دختر داشت. یعنی رسم نیست.

ـ پس چطور باید همدیگر را شناخت و فهمید؟

:پدر و مادر و فامیل خودشان یک دختر خوب انتخاب می‌کنند.

ـ اگر آن دختر نخواهد چه؟

چرا. او هم قبول می‌کند. آنجا همه همین طور ازدواج می‌کنند.

ـ کابل هم رفته اید؟

3 ماه آنجا کار کردم.

ـ رابطه دخترها و پسرها در کابل چطور است؟

خیلی تفاوت دارد. شهر بزرگ است و جمعیت زیاد. آنجا دختر و پسر می‌توانند با هم دوست شوند.

ـ وضعیت حجاب چطور؟

کابل مثل همینجاست.

ـ مردم نظرشان راجع به طالبان و غربی‌ها چیست؟

هر موقع افراد طالبان پیدایشان می‌شود، سریع به نیروهای دولت خبر می‌دهند. آن‌ها هم شبانه دست به کار می‌شوند و این افراد را محاصره می‌کنند.

ـ نیروهای غربی چه؟

نه. مردم از غربی‌ها بدشان می‌آید. اما حالا کرزی دارد غربی‌ها را بیرون می‌کند. ارتش افغانستان خودش دارد همه کارها را انجام می‌دهد.

ـ مگر کرزی خودش طرفدار غربی‌ها نیست؟

چرا. اما با آن‌ها فرق دارد. به هر حال افغانیست!

ـ خب افغانی باشد. مگر همین غربی‌ها او را سر کار نیاوردند؟ مگر قراردادها را با همین دولت نمی‌بندند و ازش حمایت نمی‌کنند؟

درست است. اما مهم است که بیگانه بالای سرمان نباشد. کارها دست افغانی باشد. گپ را بگذاریم برای بعد، معمار الان می‌آید و می‌گوید چرا کار نمی‌کنید!

 

۱۳۹۲ شهریور ۲, شنبه

رویکرد سوسیالیسم به آموزش و پرورش

رویکرد سوسیالیسم به آموزش و پرورش

در جامعۀ سوسیالیستی از حق عمل نکردن بر پایۀ دین و یا عدم اعتقاد به باورهای مذهبی، از حق تبلیغ بی خدایی نیز دفاع می‌شود. از جدایی دین از دولت دفاع می‌شود و به اجراء در می‌آید. هیچ بخش از حکومت، هیچ نماینده‌ای از حکومت نباید مدافع و مبلغ دین باشد؛ درست همان گونه که نباید باورها و مناسک مذهبی را سرکوب و محدود کند، مگر در مواردی که در قانون اساسی جمهوری سوسیالیستی و قوانین منبعث از آن پیش بینی شده است. هیچیک از عملکردهای دولت یا قوانین نباید تحت نام دین به اجراء در آید و افراد و نهادهایی که به قدرت‌های مذهبی متوسل می‌شوند مجری آن باشند.
اصول و عملکردهای حکومت در عرصه‌های گوناگون و مشخصا در نظام آموزشی باید بر حسب چارچوبی که قانون اساسی جمهوری سوسیالیستی پیش می‌گذارد به اجراء در آید. روش و رویکرد علمی را تبلیغ کند؛ روحیۀ انتقادی و تفکر مبتنی بر خرد را برانگیزد؛ در جست و جوی حقیقت باشد و معیار حقیقت را همخوانی شناخت و ایده‌ها با واقعیت عینی قرار دهد. باورها یا مناسک مذهبی نباید در راه این اصول و عملکردها سنگ‌ اندازی کنند؛ نباید برای توجیه مداخلۀ دین در نظام آموزشی استثناء بتراشند.
در نظام آموزشی، باورها و مناسک مذهبی باید از نقطه نظر محتوا و نقش اجتماعی و فرهنگی و نیز ریشه‌ها و سیر تکامل تاریخی‌شان مورد تجزیه و تحلیل و مباحثه قرار بگیرند. به همین ترتیب، و بر حسب همین رویکردها و معیارها، تمامی پدیده‌های اجتماعی و تاریخی دیگر نیز باید تجزیه و تحلیل شوند و موضوع بحث و جدل باشند.
علاوه بر نقش حکومت در ارتباط با آموزش و علم و سایر حیطه‌ها، حزب پیشاهنگ کمونیستی نیز پیگیرانه از جهان نگری کمونیستی و بنیان‌های آن در ماتریالیسم دیالکتیک و تاریخی دفاع می‌کند و به تبلیغ آن می‌پردازد. بخش مهمی از این کار، تبلیغ خداناباوری و درگیر شدن در مباحثات پر شور با مدافعان دیدگاه‌های مذهبی و سایر دیدگاه‌هایی است که با جهان نگری کمونیستی مخالفند.
 

در اعماق قلب ها چیزی زنده است



در اعماق قلب ها چیزی زنده است

جمع رفیقانت*
کارگردان: رابرت ردفورد
بر اساس داستانی از نیل گوردون
اولین اکران: سپتامبر 2102 (جشنوارۀ فیلم ونیز)

رابرت ردفورد را به جز بازیگری با کارگردانی و تهیه کنندگی شماری از آثار خوب و قابل اعتنا می‌شناسیم. او متعلق به نسلی است که اواخر دهۀ 1960 در سینمای آمریکای سر بلند کرد و متاثر از فضای تب آلود و اعتراضی آن روزهای جامعۀ آمریکا و تحولات انقلابی در سطح دنیا، در ارائۀ آثار نواندیشانه و متفاوت سهم گرفت. رابرت ردفورد زمانی که به میانسالی پا گذاشت با هدف معرفی و حمایت از فیلمسازان مستقل آینده ساز، جشنوارۀ فیلم ساندنس را بنیان نهاد.
آخرین فیلمی که ردفورد در مقام کارگردان، تهیه کننده و بازیگر در تولیدش شرکت کرده، «جمع رفیقانت» نام دارد. او نقش «نیک اسلون» عضو سابق یک سازمان سیاسی غیرقانونی در آمریکا را بازی می‌کند که به اتهام شرکت در عملیات مصادرۀ بانک در اوایل دهۀ 1980 که به کشته شدن یک نگهبان منجر شده، تحت تعقیب پلیس فدرال قرار دارد. اسلون بیش از 30 سال است که با یک هویت جعلی (به نام جیم گرنت) به وکالت دادگستری مشغول است. او طی این مدت موفق شده دشواری‌های ناشی از پیگرد پلیسی و خطر شناخته شدن را پشت سر بگذارد و در محیط زندگی و کار خود جا بیفتد. بر طبق اسناد ثبت احوال و پرونده‌های کامپیوتری ادارۀ بیمه، مدت‌ها از فوت شهروندی به نام «نیک اسلون» می‌گذرد. فقط تعداد ‌اندکی از زنده بودن او با خبرند و فقط یک نفر (برادرش) از وضعیت کنونی او اطلاع دارد. نگرانی‌های «جیم گرنت» ظاهرا محدود به مسائل خانوادگی و شخصی‌اش به عنوان یک پدر طلاق گرفته است. اما ناگهان یک واقعه در برکۀ کوچک زندگیش توفان به پا می‌کند و همه چیز به هم می‌ریزد. پلیس به هویت واقعی او پی می‌برد و تعقیب و گریز آغاز می‌شود.
در جریان جا به جایی اسلون از هویتی به هویت دیگر، او به دنیای امروز رفیقانی سفر می‌کند که بیش از 30 سال ارتباطش با آنان قطع بوده؛ رفیقانی که اکثرا وضعی شبیه به خود او دارند و هر یک به طریقی از پیگرد پلیسی در امان مانده‌اند . هر یک از آنان نه فقط فیزیک و چهره بلکه دیدگاه‌های سیاسی و ایدئولوژیک‌شان نیز دستخوش تغییر شده است. هر کدامشان به شکل و درجه‌ای به سیاست‌ها و عملکرد گذشتۀ خود نقد دارند. اما اکثرشان همچنان علیه سیستم استثمار و جنایت سرمایه‌داری امپریالیستی‌اند و در این زمینه، از گذشتۀ خود دفاع می‌کنند. روابطی که در یک لحظه، بعد از گذشت آن همه سال میان‌شان برقرار می‌شود نشانگر ارزش و عمق پیوندهای مبارزاتی است که ریشه در خاک سابقۀ انقلابی مشترک دارد. همگی‌شان مسن ـ یا حتی پیر ـ شده‌اند اما تماس دوباره مثل جریان الکتریکی از اعصاب‌شان می‌گذرد و عادت‌ها، مهارت‌ها و لحن و زبان مشترک را به آنان باز می‌گرداند. حتی یکی از شخصیت‌های فیلم که کاملا از آرمان‌های انقلابی دست شسته، عافیت جویی پیشه کرده و به عنوان استاد به تدریس تاریخ (البته با گویش چپ) مشغول است علیرغم ترس ـ یا نفرتش ـ از گذشته، سرانجام توجیه و علتی پیدا می‌کند تا به رفیق فراری سابقش کمک کند.
در جریان ملاقات‌ها خاطرات سابق زنده می‌شود؛ وقایع ناگفته بعد از آن همه سال آشکار می‌شود. شخصیت‌های قصه با نقاط قوت و ضعف‌شان نه فقط خصوصیات انقلابی و تلاش‌های صادقانه نسل انقلابی گذشته را به تماشاگر می‌شناسانند بلکه با گفتار و رفتارشان ما را به خود علاقمند می‌کنند. اینکه فیلم می‌تواند قدرت و صمیمیت شخصیت «شارون سولارز» را به تماشاگر منتقل کند مدیون بـازی فوق العاده «سوزان ساروندن» هم هست. همین طور «جولی کریستی» بازیگر توانا که ما را با شخصیت شورشی و سازش ناپذیر «میمی لوری» همراه و هم جهت می‌کند. در این میان، چه آشناست شخصیت «دونال» با بازی گرم «نیک نولتی» که تیپ کلاسیک یک فعال عملی انقلابی از صفوف طبقۀ کارگر را به تصویر می‌کشد. یک نکته جالب توجه فیلم اینست که شخصیت محوری یعنی جیم گرنت در قیاس با شخصیت‌های دیگر، انگیزه‌های شخصی تری دارد، نگاه سردتری به گذشته دارد، و موقعیت اجتماعیش تا قبل از به هم ریختن اوضاع از بقیه با ثبات‌تر است. قرار دادن شخصیتی با این خصوصیات در محور قصه باعث شده سایر شخصیت‌هایی که برشمردیم قوی‌تر و دوست داشتنی‌تر جلوه کنند و برجسته شوند.
یک موضوع مهم دیگر در «جمع رفیقانت» نقش رسانه و مساله اخلاق و تعهد در روزنامه نگاری است. منافع فردی و انگیزۀ کسب شهرت از سوی یک روزنامه نگار جوان به نام «بن شپارد» با بازی «شیا لابف» باعث هشیار شدن اف بی‌ای و آغاز عملیات شناسایی و پیگرد عناصر انقلابی قدیمی از سوی پلیس می‌شود. نیک اسلون در مواجهه و گفت و گو با او متوجه می‌شود که این جوان چقدر حق به جانب از انگیزه‌های حقیرش پیروی می‌کند و در این راه هیچ اعتنایی به سرنوشت بقیه ندارد. نگاه اسلون پر از پرسش است. رابرت ردفورد با هنرمندی، احساس یک انقلابی قدیمی که در ذهن خود مشغول مقایسۀ روزنامه نگاران متعهد و مردمـی دهـه هـای پیشین بـا روزنامــه نگاران فردگرا و منفعت طلب و بی تعهد امروز است را به ما منتقل می‌کند. فیلم بی آنکه بخواهد به دام الگوهای کلیشه‌ای و مصنوعی بیفتد و جوان روزنامه نگار را در پایان قصه یکباره متحول کند، نشان می‌دهد که در ذهن او آشوبی به راه افتاده است. دنبال کردن زندگی، انگیزه‌ها و حرف‌های کسانی که جنایتکارشان می‌دانست او را با پرسش‌ها و تضادهایی روبرو کرده و نگاهش خبر از شک و تردید می‌دهد.
ارزشمندترین جنبۀ «جمع رفیقانت» اینست که خنثی و بی منظور ساخته نشده است. مهم نیست که رابرت ردفورد در انتخابات‌ها به حزب دمکرات رای می‌دهد، مهم اینست که در شرایطی چنین فیلمی ساخته که کارزار ضد تروریستی بخش لاینفک از سیاست تبلیغی رسانه‌های رسمی و فیلم‌های هالیوودی است. این فیلم زمانی اکران می‌شود که بحران اقتصادی، ناامنی اجتماعی و رسوایی‌های پیاپی دستگاه سرکوبگر و جاسوسی بورژوازی آمریکا در سطح داخلی و بین‌المللی بر دامنۀ نارضایتی مردم می‌افزاید. در روزهایی که اعتماد بسیاری از مردم آمریکا نسبت به هیئت حاکمه دچار خلل شده، تئوریسین های بورژوازی می‌کوشند ایدۀ انقلاب اجتماعی و آرمان‌های انقلابی و کمونیستی را از ذهن نسل جوان معترض پنهان نگه دارند و تجارب گذشته را بی ثمر جلوه دهند. در چنین شرایطی، ساختن فیلمی مثل «جمع رفیقانت» کمک می‌کند که نسل جدید با نگاهی علاقمند و دور از بهتان‌های رایج بورژوایی به گذشته رجوع کند. این را منتقدان فرهنگی/ هنری بورژوازی آمریکا پیش از همه متوجه شده‌اند . کافیست به نقدهایی که در سایت‌ها و نشریات بورژوایی در مورد فیلم ردفورد منتشر شده نگاهی بیندازید. «در خدمت تروریسم»، «دلتنگی‌های غیر مسئولانه مالیخولیایی» نمونۀ حملاتی است که به جمع رفیقانت شده.n 
ـــــــــــــــــــ
* The Company You Keep
اسم انگلیسی فیلم از یک ضرب المثل وام گرفته شده که می شود آن را چنین ترجمه کرد: «بگو رفیقانت چه کسانی هستند تا بگویم چه طور آدمی هستی.»
سعید سبکتکین